1399/7/20 يكشنبه پاتوق مقاله‌خوانی مجازی برگزار شد بررسی سناریوهایی از تجربیات مشارکت، و عدالت سلامت در کتابخانه‌های روستایی هشتمین پاتوق مقاله خوانی و ششمین پاتوق مقاله خوانی مجازی انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی ایران در بستر مجازی اسکای روم برگزار شد. به گزارش روابط عمومی اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان همدان، هشتمین پاتوق مقاله خوانی و ششمین پاتوق مقاله خوانی مجازی انجمن علمی ارتقای کتابخانه‌های عمومی ایران  به بررسی سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه های روستایی پرداخت.  در این نشست دکتر بهروز بیات عضو هئیت علمی و مدیر گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد اسلامی و دکتر محمدرضا امیری عضو هئیت علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی همدان به عنوان مهمان نشست حضور داشتند،  میلاد امینیان، رئیس اداره کتابخانه‌های عمومی شهرستان نهاوند به عنوان ارائه دهنده و زهرا معظمی، دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی به عنوان دبیر نشست، حضور به هم رساندند.
زهرا معظمی دبیر نشست، ضمن خوشامدگویی به حضار خلاصه‌اي از پاتوق‌های مقاله‌خوانی مجازی پرداخت و مهمانان جلسه و همکاران گروه پاتوق مقاله خوانی همدان را که این نشست به همت آنان برگزار گردید معرفی نمود.
وی گفت: امروزه در تمام دنيا كتابخانه‌هاي عمومي از محلي براي انباشت و تبادل منابع اطلاعاتي به محلي براي تعاملات اجتماعي تغيير رويه داده‌اند و رسالت اجتماعي كتابخانه‌هاي عمومي كه همان هم‌نوا بودن با نيازهاي جامعه حوزه خدمتيشان است را به‌عنوان رسالت ديرين كتابخانه، كه در برهه‌اي از زمان فراموش شده بيش از پيش مورد توجه قرار داده‌اند.
دبیر نشست هشتمین پاتوق مقاله خوانی با بیان اینکه  عدالت سلامت، يكي از اهداف غايي همه دولتهاست  اظهار کرد: يكي از كاركردهاي اجتماعي كتابخانه‌هاي عمومي عدالت اجتماعيست و عدالت سلامت هم در زير مجموعه آن قرار دارد. و از آنجايي كه كتابخانه‌هاي عمومي بستر بسيار خوبي براي تعاملات اجتماعي مسئولان با مردم و مردم با مردم است بسيار مي‌تواند در حوزه گسترش عدالت سلامت در جامعه مفيد و موثر عمل كند.
معظمی افزود:  از آنجايي كه كتابخانه‌هاي روستايي تنها مركز فرهنگي بعد از مساجد در روستاها هستند، مسئوليت اجتماعي آنها در برابر جوامع خود بيشتر و پررنگ تر است.
وی در ادامه تصریح کرد: از كليدواژه‌هاي مهم حوزه كاركردهاي اجتماعي كتابخانه هاي عمومي Community Engagement و Social Justice  است كه اين مقاله به بررسي نقش مشاركت اجتماعي روستاييان در گسترش عدالت سلامت در بستر كتابخانه روستايي مي پردازد.
به گفته دبیر نشست در هشتمین پاتوق مقاله خوانی گفتگو حول محور این سوالات پیش می رود:
1. کتابخانه های روستایی و کتابداران آن چه نقشی در مشارکت اجتماعی در جامعه ایفا می کنند؟
۲.نقش کتابخانه های عمومی روستایی در افزایش اطلاعات سلامت چیست؟
۳.آیا توامندسازی کتابداران به عنوان عوامل تغییر بر جوامع روستایی تاثیر گذار است؟
۴.چالش های پیشرو کتابخانه های روستایی در راستای رسیدن به اهداف تعیین شده و مشارکت اجتماعی چیست؟

در ادامه میلاد امینیان رئیس اداره کتابخانه های عمومی شهرستان نهاوند  به ارائه مقاله ای با عنوان “سناریوهایی از تجربیات مشارکت و عدالت سلامت در کتابخانه های روستایی” پرداخت. وی افزود: کتابخانه‌های عمومی به عنوان مشاوران اطلاعات، و حامیان سواد، از دیرباز ترویج دهنده سواد اطلاعات سلامت از طریق برنامه‌های آموزشی، مشارکت‌ها و همکاری‌ها با سازمان‌های تامین کننده سلامت عمومی بودند. آن ها خدمات متعددی  را در اختیار جمعیت‌های خاصی از کاربران، علی الخصوص افراد محروم و آسیب پذیر قرار می‌دادند.
وی ادامه داد:  به کتابخانه‌های عمومی به چشم منابع اطلاعاتی قابل اعتمادی نگریسته می شود که تاثیر زیادی روی توانایی کاربران برای دستیابی به اطلاعات سلامت مورد نیاز بجا می گذارند کتابخانه های عمومی به منزله یکی از چند مکان و منبع مهمی تلقی می شوند که نیازهای سواد منحصر به فرد روستایی ، برای کاربرانی با توزیع جغرافیایی نامناسب را برآورده می کنند.
دکتر بهروز بیات، عضو هیئت علمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان نیز در این نشست اظهار کرد: چیستی عدالت همواره از سؤال های مهم در ذهن بشر بوده و هست که در طول سالیان متمادی پاسخ‌های بسیار متعدد و متنوعی در این خصوص ارائه گردیده‌است. با این حال متخصصان سلامت، بیشتر از این تعابیر برای توضیح عدالت در نظام سلامت استفاده نموده اند: هرگاه تفاوت در پیامدهای سلامت ناشی از عدم توازن قابل جبران در توزیع امکانات و در دسترسی گروههای مختلف اجتماعی و یا جوامع مختلف باشد بی عدالتی در سلامت رخ داده است.
وی افزود:  به عبارت دیگر عدالت در سلامت وقتی رخ  می‌دهد که همه‌ی آحاد جامعه بتوانند سلامت کامل خود را حفظ کنند و وضعیت اقتصادی و اجتماعی آنها در میزان سلامت آنها تأثیری نداشته باشد. اما در بحث ما مساله این است که این امر چرا و چگونه در کتابخانه‌های عمومی آن هم از نوع روستایی شکل میگیرد؟ جناب آقای امینیان بسیار پرتوان و جذاب مقاله مرتبط با بحث را ارائه نمود.
این استاد دانشگاه تصریح کرد: من از تاثیرگذاری کتابخانه ها در جامعه شروع می‌کنم، بنده بر این پندار استوارم که دوام و بقای کتابخانه‌ها به میزان تاثیرگذاری آنها در جامعه بستگی دارد. لذا فکر می‌کنم شعار اصلی نهاد باید "کتابخانه تاثیرگذار در جامعه" باشد.
بیات با طرح این سوال که  اکنون کتابخانه‌ها چگونه می‌توانند این امر را نهادینه کنند؟  ادامه داد: اجازه دهید نگاهی بیندازیم به اسناد بالادستی! ابتدا سند چشم اندار 1404 مار در این سند مهم داریم که:  ایران در افق چشم اندار 1404 کشوری توسعه‌یافته، با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، برخوردار از سلامت، رفاه، امنیت غذایی، تامین اجتماعی، دارای فرصتهای برابر، توزیع مناسب درآمد، به دور از فقر، فساد و تبعیض و بهرهمند از محیط زندگی مطلوب، خواهد بود. به نظر بنده از کتابدارکتابخانه تا مدیر کتابخانه‌ و از مدبران کل استانها تا دبیرکل نهاد باید پیوسته این سند را در مقابل خود گشوده داشته باشند و ببینند هر یک چگونه می‌توانند در راستای مسؤولیت‌های اجتماعی خود، به این چشم انداز نزدیک شوند.
وی خاطرنشان کرد: کتابخانه‌ها در تمام این موارد می‌توانند حضور فعال و پر رنگ و در نهایت تاثیرگذار داشته باشند. از برچیده شدن فقر مخصوصا در روستاها و مناطق کم برخوردار تا عدالت سلامت و داشتن فرصت های برابر و زندگی مطلوب. چون کتابخانه نهادی اجتماعیست و ارایه مشاوره‌های اطلاعاتی یکی از اصلی ترین وظایف امروز کتابخانه ها قلمداد می‌شود. از این رو و با لحاظ کردن آرمان "هر شهروندی اطلاعاتش" کتابخانه‌ها می‌توانند تاثیرگذاری مطلوبی در اتخاذ تصمیمات درست توسط مردم جامعه داشته باشند. چون تصمیماتی که بر پایه اطلاعات درست و کافی و در زمان مناسب اتخاذ میگردد یقینا تصمیات بهتری خواهند بود و زمانی که جامعه و مردمانش تاثیر این آگاهی رسانی مفید و مشاوره های اطلاعاتی را ببیند و درک کنند در یک چرخه مثبت مجددا سراغ کتاب و کتابدار و کتابخانه می آیند و دور ادامه خواهد داشت.
این استاد دانشگاه تصریح کرد:  با این اوصاف پیشنهاد میکنم همکران عزیز و کتابدران گرانقدر تجربه های زیسته خود را در این موارد به اشتراک بگذارند تا دیگر دوستان هم بتوانند در موقعیت های مشابه از آنها استفاده کنند.
بیات تأکید کرد: مورد دیگری که با استناد به مقاله ارائه شده می‌توان پیشنهاد کرد استفاده از پژوهشهای کیفی مخصوصا روش نظریه زمینه ای یا نظریه برخواسته از داده ها برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی شاغل در نهاد است. باید بپذریم که دیگر زمان انجام پژوهشهای کلیشه ای و بررسی تاثیر این بر آن سپری شده و پژوهش هایمان هم باید کاربردی و به شدت تاثیرگذار در جامعه باشند.
دکتر محمدرضا امیری، عضو هیئت علمی گروه کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه علوم پزشکی همدان نیز اظهار کرد: بحث عدالت اجتماعی و عدالت سلامت توجه به خدمات اجتماعی از سرفصل های توسعه پایدار محسوب می شود. چرا که وجود شهروندان سالم به لحاظ جسمی و روحی در هر جامعه ای از ارکان توسعه پایدار محسوب می شود دولتها هزینه های زیادی را صرف بهداشت و سلامت هر جامعه ای می کنند و این این هزینه ها می تواند با برنامه ریزی مناسب در جهت اطلاع رسانی سلامت به شهروندان کاهش پیدا کند. بنابراین علاوه بر سازمانهای مراقبت بهداشتی، سازمانها و نهاد های دیگری مثل کتابخانه های عمومی می تواند نقش مهمی در ارائه خدمات اطلاعات سلامت به ویژه مناطق روستایی و حاشیه شهرها که دسترسی آنها به منابع اطلاعاتی محدود است داشته باشد بنابراین کتابخانه های عمومی می بایست:
1)       در سازماندهی مجدد، نقش خدمات اطلاع رسانی سلامت را در ساختار سازمانی خود ایجاد و تعریف کنند    
2)       اقدام به برگزاری نشستهای سلامت در کتابخانه های عمومی و روستایی در قالب پرسش و پاسخ با مشارکت کارشناسان بهداشتی نمایند.
گفتنی است علاوه بر اعضای پاتوق مقاله‌خوانی همدان  تعدادی از کتابداران، دانشجویان، اعضای هیئت علمی و اعضای هیئت مدیره انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی ایران در این پاتوق مقاله‌خوانی حضور داشتند و هاجر بیگی و سیده لادن هادئی به ارائه تجربیات خود پیرامون موضوع مقاله پرداختند.
لادن هادئي، كارشناس ارشد مديريت اجرايي و از كتابداران روستايي استان همدان اظهار کرد: کتابخانه‌های روستایی از طریق برنامه‌های آموزشی، مشارکت و همکاری با سازمان‌های تامین کننده مرتبط با با سلامت ترویج دهنده سواد اطلاعات سلامت هستند. همانطور که در مقاله اشاره شد دسترسی به اطلاعات لزوما به معنی درک اطلاعات نمی باشد. لذا کتابخانه های روستای با همکاری و مشارکت سازمانهای مرتبط  متخصص و طرح های ابتکاری در برقراری سلامت در جوامع تاثیر گذارند که در این راه با چالشهایی ازجمله عدم وجود آگاهی عمومی، منابع و فضای محدود و بودجه مواجهند.
هاجر بیگی کتابدار کتابخانه عمومی فجر صالح آباد استان همدان نیز گفت: «ضمن قدردانی از برگزارکنندگان سری نشست های علمی_تخصصی پاتوق مقاله خوانی به اهمیت آموزش در جهت دهی و توان افزایی کتابداران در راستای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی اشاره کرد و کتابداران را به الگو برداری از طرح های موفق اجرا شده در نقاط مختلف دنیا با هدف افزایش سواد اطلاعاتی عموم دعوت نمود. این کتابدار همچنین به اهمیت رشد فردی در بالا بردن ضریب نفوذ و تاثیر گذاری در اجتماع اشاره نمود و در ضروری ترین نیاز برای کتابداران را تلاش در راستای رشد فردی دانست. ایشان همچنین شرکت در سری نشست های پاتوق مقاله خوانی را فرصتی مغتنم در بازآموزی سواد اطلاعاتی کتابداران دانست».
دكتر محمد حسن‌زاده رئیس انجمن علمی ارتقای کتابخانه های عمومی ایران خاطرنشان کرد: كتابخانه هاي عمومي تسهيلگران ارتقاء و تعميق سواد اطلاعاتي شهروندان اعم از شهري و روستايي هستند. با توجه به تنوع نسبتا بالاي زيرساخت هاي علمي و فرهنگي در مناطق شهري، نقش كتابخانه هاي عمومي مي تواند بي بديل باشد. از سوي ديگر، جامعه روستايي يك جامعه به هم پيوسته و منسجم هست كه در صورت وجود مراكزي براي اشاعه دانش، جريان منقابل دانش با سرعت بيشتري شكل مي گيرد. اما رسيدن به اين مهم نيازمند تغييرات جدي در سطح نگرش، دانش و رفتارهاست كه البته نگرش از همه سخت تر است. در صورت برنامه ريزي درست، يك كتابخانه در يك روستا زودتر از مناطق شهري به مركزيت اجتماعي تبديل مي شود و بازدهي سرمايه گذاري در كتابخانه هاي روستايي مي تواند بالاتر از مناطق شهري باشد. هزينه كرد در مجاري و محمل هاي فرهنگي روستاها را بايد به عنوان سرمايه گذاري درازمدت براي جلوگيري از مهاجرت روستائيان و نقش آفريني آنها در فرايند توليد و آباداني كشور قلمداد كرد. تاخير در توجه به مسائل فرهنگي روستاها، آسيب هاي جدي به كل كشور به ويژه شهرها و كلان شهرها وارد خواهد كرد و حاشيه شهرها را به محلي براي بروز آسيب هاي روزافزون تبديل خواهد كرد.
 
 [PageVisit]